Bir Tren, Bir Cephe, Bir Hatıra: Kafkasya'nın Soğuğunda Yazılan Tarih

Kültürel Miras Uzmanı Doç. Dr. Devrim Alkaya, rehber Mustafa Özkan'ın davetiyle yaptığı Doğu Anadolu seyahatinde, tren yolculuğunu bir tarih yolculuğuna dönüştürdü. Doğu Ekspresi ile gerçekleştirilen gezi, son durak olan Kars'ta unutulmaz izler bıraktı.

Doğu'nun Soğuğunda Yazılan Tarih

1914 yılında Osmanlı İmparatorluğu, I. Dünya Savaşı'nın en çetin mücadelelerinden birini doğuda verdi. Hedef; Kars, Ardahan ve Batum'u geri almak ve Orta Asya ile bağlantı kurmaktı. Ancak sert doğa şartları planları ağır bir sınava soktu.

Sarıkamış: Donarak Gelen Felaket

1914'ün son günlerinde Sarıkamış'ta tarihin en dramatik askeri trajedilerinden biri yaşandı.
Enver Paşa komutasındaki Osmanlı birlikleri, -30 dereceyi bulan soğukta ilerlemeye çalıştı. Yetersiz lojistik ve koordinasyon eksikliği nedeniyle on binlerce asker çatışmaya girmeden hayatını kaybetti.

Sarıkamış, yalnızca askeri bir yenilgi değil; Anadolu hafızasında derin iz bırakan bir toplumsal travma olarak tarihe geçti.

Sınır Şehri Kars

Kafkas mücadelesinin merkezindeki Kars, 1877–78 savaşından sonra Rus hkimiyetine girdi.
1917'de Rus İmparatorluğu'nda yaşanan devrim bölgedeki dengeleri değiştirdi ve şehir kısa süreliğine yeniden Osmanlı kontrolüne geçti. Bu süreç, ilerleyen yıllarda Türkiye'nin milli mücadele dönemini doğrudan etkiledi.

Sınırları Belirleyen Diplomasi

1921'de imzalanan anlaşma ile Türkiye'nin doğu sınırları büyük ölçüde şekillendi; Kars ve Ardahan Türkiye'ye bırakıldı. Böylece Kafkas Cephesi'nde verilen askeri mücadele diplomatik bir sonuca ulaştı.

Tarihin Soğuk Cephesi

Kafkasya'nın sert doğası, büyük stratejik hedefler ve ağır kayıplar Osmanlı tarihinin en dramatik sayfalarından birini oluşturdu.
Bugün Kars, yalnızca bir şehir değil; imparatorlukların mücadelesine, savaşlara ve yeni bir devletin doğuşuna tanıklık eden yaşayan bir sınır hafızası olarak varlığını sürdürüyor.